Esaera Zaharren Ehundura
Esaera Zaharren Ehundura UNESCOren MaB programako Biosfera Erreserben sarearen barruan garatzen den Lanzaroteko Biosfera Erreserbak bultzatutako proiektu parte-hartzailea da, munduko herrien memoria ekologikoa hitzen eta jakintzen bidez ehuntzea helburu duena.
Esaeren, esamoldeen, kantu tradizionalen eta ahozko adierazpenen bidez, erreserba bakoitzak bere haria eskaintzen dio kultura, natura eta iraunkortasuna uztartzen dituen tapiz sinboliko handiari.
Gonbita da jakinduria herrikoia berriro ezagutzeko, ingurumen-ezagutzaren iturri bizia eta belaunaldien arteko zubi gisa, naturarekin orekan bizitzen ikasi duten komunitateen esperientziaren bidez.
Hitzek ehundutako ehundura
Esaera Zaharren Ehundura nazioarteko ekimena da, naturarekin eta gizakiaren ingurunearekiko harremanekin lotutako esaera zaharrak, esamoldeak, koplak, asmakizunak, kantuak eta ahozko adierazpen tradizionalak jasotzen eta gordetzen dituena.
Ahozko ondare horren bidez, proiektuak jakinduria ekologiko herrikoia balioan jartzen du, pertsonak bizi diren ekosistemekin izandako elkarbizitza luze eta errespetuzkoaren isla gisa.
Mundua biodibertsitatearen galera eta bizimoduen azelerazioa markatzen duten testuinguru batean, Esaera Zaharren Ehundurak iragana etorkizunerako ezagutzaren iturri gisa begiratzeko aukera eskaintzen du.
Esaera zahar eta adierazpen tradizionalek ingurumen-balioak transmititzeko tresna gisa jarduten dute, gogoraraziz iraunkortasuna ere hizkuntzaren eta oroimen kolektiboaren bidez heredatzen dela.
Horren bidez, proiektuak jakinduria herrikoiaren papera aldarrikatzen du ingurumen-heziketan eta naturarekiko errespetuan oinarritutako kultura baten eraikuntzan.
a.
Parte hartzen duten Biosferaren Erreserba bakoitzak esaera zaharrak eta naturarekin lotutako adierazpenak biltzen ditu, lurrarekin, itsasoarekin, urtaroekin edo ingurunearekin elkarbizitzarekin zerikusia dutenak.
Ekarpen horiek dokumentatu, testuinguruan jarri eta tapiz sinboliko eta parte-hartzaile batean txertatzen dira, UNESCOren MaB programaren sare mundiala osatzen duten lurraldeen aniztasun kulturala eta ingurumenekoa islatuz.
Emaitza ahots-multzo bateratua da, tradizioa, ezagutza eta iraunkortasuna uztartzen dituena, erakutsiz kulturak ere kontserbaziorako tresna izan daitekeela.
Nola sortu zen proiektua
Esaera Zaharren Ehundura 2023an sortu zen, Lanzaroteko Biosfera Erreserbak bultzatuta, Estatuko Biosfera Erreserben Sarearen (RERB) baitan, eta UNESCOren MaB Programaren laguntzarekin.
Ekimenak ideia sinple batetik jaio zen: erreserba guztien artean hitzez eta jakintzez egindako ehundura sinboliko handi bat ehuntzea, gizakiaren eta naturaren arteko harremana adierazteko.
Ordutik, hainbat Biosfera Erreserba batu dira ahalegin kolektibo honetara, tokiko adierazpenak, esaera zaharrak eta esamoldeak berreskuratuz, bizitza ulertzeko modu iraunkorra islatzen dutenak.
Ehundura munduan
2025ean, Hangzhou-n (Txina) egin zen Biosferaren Erreserben Mundu Kongresuan aurkeztu zen proiektua, eta ingurumen-hezkuntzako eta kultura-lankidetzako praktika on gisa aitortua izan zen.
Proiektuak Biosfera Erreserbak gonbidatzen ditu naturarekin lotutako esaerak eta adierazpen tradizionalak biltzera, dokumentatzera eta partekatzera.
Ekarpen berriak gehitzen diren heinean, Ehundura baliabide kolaboratibo bihurtzen da, MaB sarearen aniztasun kulturala eta ingurumenekoa elkarrizketan jartzen dituena.