Aro Garaikidearen hasierak ez zuen ekarri Euskal Herriaren lurralde-egituraketa. Iparraldeko euskal eremua Napoleonen estatu zentralistaren agindupeko lurretan txertatuta geratu zen, eta mendearen lehen herenean Frantziako dinamika politikoaren arabera bizi izan zen: iraultza-asaldurak, iraultza liberala 1830ean eta demokratikoa 1848an. Penintsulako euskaldunek, gerra zibil odoltsu baten ondoren, materialen eta giza bizitzen suntsipenak, zorpetzea, errepresioa, deportazioa eta erbesteratzea bizi izan zituzten, baina, horretaz gain, ikusi zuten foru-sistemak suntsitu egiten zizkietela eta sistema horien hondakinak bertako sektore liberalek kudeatzen zituztela, sortzen ari zen Espainiako Estatu liberalaren esparruan.
