Kurtzio ermita, XIV. mendea

Ez dakigu Kurtzio ermita edo Gurutzearen ermita noiz sortu eta eraiki zuten, baina badakigu 1354. urteaz geroztik bazegoela, Arrantzaleen Kofradiaren ordenantzei esker; izan ere, ordenantza horien lehen kapituluan, Kofradiako maiordomoak nola aukeratu behar ziren esaten zen, eta Santa Marina elizan edo ermitan aukeratu behar zirela. Gaur egun, Kurtzio ermita deritzo, ermita kokatuta dagoen auzoak izena horrela duelako eta, era berean, eszena hori dagoelako ermitaren aldare nagusian (gurutziltzaketaren eszena, alegia). Ermitari Santa Mañe ere deitzen zaio.

Gaur egun dugun eraikina XX. mendearen hasieran egin zen esku-hartze handi baten ondorio da. 1983ko uholdeek kalte handiak eragin zituzten tenpluan. 1984an konpondu zuten eta urte horretan kata arkeologiko batzuk egin zituzten. Kata horietan XV. eta XVI. mendeetako hezur-hondakinak zituzten hainbat hilobi eta K.o. II. mendeko zeramikazko hainbat pieza (Terra sigillata) aurkitu zituzten. Obra horiei esker, leiho erromaniko interesgarri batzuk ere agertu ziren absidean eta hegoaldeko zatian, baita jatorrizko ate zaharra ere.