Olazarra burdinola (Arratzu), XVII. mendea

Olazarra burdinola jasota dago XVII. mendearen erdialdeko dokumentuetan. Bañosko konde-kondesen jabetzakoa zen, eta, ondoren, 1799. urtean, arteagatarren leinuko Montijoko kondesarena. Burdinola nagusi garrantzitsua izan zen eta garai hartako industria astuna osatzen zuen. Burdin mineral asko urtzen zuten, totxoak edo burdin barrak egiteko, eta horiek kanpoan saldu zitezkeen eta, batez ere, penintsulaz kanpoko eremuetara esporta zitezkeen.

Uharka betetzen zuen ura Golako ibaian gora oraindik kontserbatzen den presan biltzen zen, eta Arratzuko Santo Tomas eliza dagoen Elexaldeko mendixka inguratzen zuen kanaletik garraiatzen zen. XIX. mendearen erdialdean utzi zion funtzionatzeari.

Euskal burdinaren krisiaren ondorioz, errota bihurtu zen. Erantsitako eraikina bi ardatzeko irin-errota izan zen XX. mendearen azken bi hamarkadetara arte. Euskal burdinaren krisiaren ondorioz, errota bihurtu zen. Erantsitako eraikina bi ardatzeko irin-errota izan zen XX. mendearen azken bi hamarkadetara arte.