Bandokideen arbitrariotasunaren eta indarkeria feudalaren aurka, landa-kapareek eta hiribilduetako auzotarrek eutsi egin zioten, hainbat mekanismo erabiliz. Haien artean, nabarmentzekoa da ermandadeak edo aliantzak sortu zituztela ordena publikoa mantentzeko eta Ahaide Nagusien eta haien aliatuen bidelapurreriaren aurka borrokatzeko. Ermandadeek foru-zuzenbidearen aurrekari diren lege- eta arau-kidego propioak eta Batzar Nagusietan ordezkatutako gobernu organoak izan zituzten. Horiek guztiek, XV. mendearen erdialdeko suspertze ekonomikoarekin batera, euskal lurraldeak baketzen lagundu zuten.
Aro Modernoan zehar, gero eta garrantzi handiagoa hartu zuen batzarren bidez gobernatzeak, eta probintziak sendotuz joan ziren, aldundien eraginez.
