San Roman ermita —herritarrek Sandroma esaten diotena— izen bereko auzoan dago, Muxikako dorretxetik hurbil. Ermitaren fatxadan bi leiho erromaniko daude. Leiho horiek interes handia dute, ermita eraiki zen garaian —hau da, XIV. mendean— horrelako leihoak bitxiak zirelako Bizkaian. Labayruk emandako dokumentazioaren arabera, ez dakigu San Roman ermita XI. mendean ba ote zegoen, baina badakigu San Bizente ermita bazegoela. Egile horrek berak dioenez, San Roman ermita XIII. mendearen bigarren erdialdekoa izango da gutxienez. Esan daiteke erromaniko berantiarreko kasu bat dela Bizkaian.
Baliteke ermitaren jatorria ahaide nagusien etxeetan egotea; izan ere, etxe horien ondoan eraikitzen ziren ermitak eta burdinolak, eta, horrela, jaunaren familien eta haien kolonoen kultu-eskakizunak betetzen zituzten. Adierazgarria da Muxikako Maria Alfontsa andreak eta haren senarrak, Butroeko Gomez Gonzalez jaunak, 1406an testamentua egin zutenean testamentuaren klausuletako batean honako hau jaso izana: «Muxikako San Roman elizan 30 meza ematea, San Gregorio deritzotenak».
